Chinese feesten
De Leidse musea geven iedere zondag college. Knappe koppen krijgen daar antwoord op al hun vragen. Over microwereld, volkeren ver weg en geschiedenis. Deze keer, professor Matthi Forrer, conservator Japan van Museum Volkenkunde Leiden over Chinese feesten.
Worden er in China net zoals in Nederland allerlei feestdagen gevierd?
,,Ja, zoals verjaardagen of dagen waarop goden vereerd worden. Het Drakenbootfeest in mei of juni, met roeiteams in boten in de vorm van een draak. Het Qing Mingfeest in april, waarbij de grafstenen worden schoongeveegd om overleden familieleden te herdenken en het Maanfeest, middenin de herfst. Kinderen mogen dan lekker lang opblijven om de volle maan te bekijken, met lampions in het park.’‘
Wat is het grootste feest van het jaar in China?
,,Het Nieuwjaarsfeest, ook wel Lentefeest genoemd. Belangrijke onderdelen van dit feest zijn: de Chinese dierenriem, de voorbereidingen voor het feest, het speciale eten, het vuurwerk, de envelopjes met geluksgeld en de draken- en leeuwendansen. Met het nieuwjaarsfeest hebben alle kinderen vakantie (net als bij ons met Kerstmis en de jaarwisseling). China is een heel groot land met 1,4 miljard inwoners. Het nieuwjaarsfeest is een tijd waarin iedereen op reis lijkt te zijn. Soms moeten de mensen zo lang reizen en is het zo druk in de trein dat sommigen een luier aandoen omdat de rijen voor de wc te lang zijn.’‘
Wanneer vieren zij het Nieuwjaarsfeest?
,,Het Chinese nieuwjaarsfeest valt ieder jaar tussen 21 januari en 20 februari. De Chinese kalender is anders dan die van ons. Bij hen heeft elke maand dertig dagen en om de vier jaar is er een extra maand in het jaar, een schrikkeljaar. Het nieuwjaarsfeest valt ieder jaar op een andere datum. Dit heeft met de astronomie te maken. De stand van de zon en de maan (de maancyclus) is hierbij belangrijk. Het Chinese nieuwjaar wordt altijd gevierd op de eerste dag tot en met de vijftiende dag van de eerste maand van de Chinese kalender. De eerste dag is de dag waarop de tweede (of soms de derde) nieuwe maan na de winterwende (de kortste dag, meestal 21 of 22 december) plaatsvindt.’‘
Op welke dag is het Chinese Nieuwjaar in 2010?
,,Op 14 februari 2010 is het nieuwe maan en begint in China, maar ook in Nederland een nieuw Chinees maanjaar: het jaar 4707. De jaartelling wordt gerekend vanaf de eerste Chinese koning. De Gele Koning. Die werd gekroond in het jaar 2697 voor Christus. Hierbij 2010 jaar opgeteld, dan kom je dus op 4707 jaar. Op 14 februari 2010 begint het Jaar van de Tijger.’‘
Waarom hebben in China de jaren de naam van een dier?
,,De Chinese kalender is opgedeeld in een twaalfjarige periode volgens de Chinese dierenriem. De volgorde van de dieren is volgens een legende vastgesteld na een wedstrijd tussen de dieren, wie er het eerste bij Boeddha aankwam. In de wedstrijd moest er ook een rivier overgezwommen worden. De rat was ongemerkt op de rug van de os geklommen, sprong ervan af toen de os de oeverkant opklom en stond zo als eerste aan de overkant. De os werd een goede tweede. Het varken werd vanwege zijn luiheid laatste. De volgorde is: rat, os, tijger, konijn, draak, slang, paard, schaap, aap, haan, hond en varken. Het systeem met de twaalf dieren is heel praktisch en handig. Je hoeft als kind niet te onthouden hoe oud je wordt. Als je maar onthoud in welk dierenjaar je bent geboren. Ieder dier zegt iets over de persoonlijkheid van iemand. Waar je van houdt, wat bij je past en hoe je in elkaar zit. Het dier heeft een bepaalde betekenis voor de kinderen die in dat jaar zijn geboren. In China zeggen ze: ‘Dit dier draag je in je hart’.’‘
Hebben ze in China ook vuurwerk met de jaarwisseling?
,,En hoe! Voordat het nieuwe jaar aanbreekt is er vuurwerk, net als hier. Vroeger was het geknal vooral bedoeld om de kwade geesten te verjagen. Nu is het vooral een uiting van blijdschap en geluk.’‘
Waarom mag je je haar niet wassen op nieuwjaarsdag?
Professor Forrer: ,, Iedereen maakt voor Nieuwjaar z’n huis schoon. Alle bezems en stofzuigers moeten opgeruimd zijn en op nieuwjaarsdag mag er niet worden geveegd of gestoft. Je zou het goede geluk hiermee wel eens het huis uit kunnen vegen. Datzelfde geldt voor haar wassen. Je zou die dag het geluk kunnen wegwassen.
- Bron: Leidsch Dagblad, 27 januari 2010
