Hoe erg zijn metalen in het milieu eigenlijk?
Voorspellingen over de schadelijke effecten van metalen in het milieu komen niet altijd overeen met metingen in het veld. Met behulp van een VENI-subsidie gaat de Leidse milieubiologe Martina Vijver uitzoeken hoe dat komt. ‘Grote kans dat dieren en planten veel minder last hebben van metaalverontreiniging dan we altijd dachten.’
Metaalopname voorspellen
Martina Vijver, als universitair docent verbonden aan het Centrum voor Milieuwetenschappen, hield zich tijdens haar promotieonderzoek ook al bezig met ecotoxicologie. Ze bestudeerde hoe pissebedden en wormen metalen uit de grond opnemen, bijvoorbeeld door de huid of door de mond, en hoe snel dat proces in zijn werk gaat. Op basis van bodemeigenschappen en modellen die het chemische gedrag van metalen beschrijven, kon ze de metaalopname door de diertjes voorspellen.
Geen bevredigend antwoord
De komende vier jaar gaat ze op die weg verder. ‘Geweldig dat ik mezelf kan gaan verdiepen in dit gebied’, zegt ze. ‘De vraag die ik mezelf steeds stel is: hoe erg is het nou eigenlijk dat er in Nederland metalen in het milieu voorkomen. In al mijn onderzoeksjaren heb ik daar geen bevredigend antwoord op gekregen. We kunnen uitrekenen hoe groot de maximale metaalconcentratie is die organismen aankunnen. We kunnen ook berekenen hoeveel metaal in de bodem en in het water zit, en hoe die bodem of het waterlichaam zich ontwikkelt.
Mismatch
Probleem is alleen dat we niet accuraat de concentraties waaraan organismen blootgesteld worden, kunnen relateren aan de effecten die we waarnemen in het veld. Er bestaat een mismatch tussen de voorspellingen die we doen op basis van blootstellingsconcentraties en de ecologische observaties naar effecten die we uitvoeren in het veld. Het komt er op neer dat organismen waarvan we verwachten dat ze sterven door een te hoge metaalconcentratie in veel gevallen gewoon in leven blijven.’
