Joseph Scaliger hoefde alleen maar aanwezig te zijn op het Rapenburg
Hij was zo beroemd dat zijn aanwezigheid op de universteit alleen al voldoende was. Colleges hoefde hij niet eens te geven. Zijn uitstraling was genoeg. Josephus Justus Scaliger (1540-1609) was met voorsprong de bekendste geleerde van zijn tijd. Op 21 januari is het exact 400 jaar geleden dat hij overleed. In Leiden.
Anthony Grafton
Ter gelegenheid van zijn sterfdag komt dr. Anthony Grafton over uit Amerika om een lezing over Jozef Scaliger te geven. De professor aan de gerenommeerde Princeton University schreef verschillende standaardwerken over hem. Zijn lezing in het Academiegebouw gaat over de betekenis van de wetenschap in de late Renaissance.
Riant salaris
De humanist Josephus Justus Scaliger werd in 1540 geboren in Agen, in het zuiden van Frankrijk. De curatoren van de universiteit haalden Scaliger in 1593 naar Leiden om de jonge academie – opgericht in 1575 – wereldfaam te geven. Scaliger werd in de zestiende eeuw beschouwd als een van de grootste geleerden van zijn tijd. De curatoren lokten hem met een groot salaris naar het noorden. Hij verdiende meer, 1200 gulden per jaar, dan welke andere hoogleraar ook. Bovendien deden ze hem de toezegging dat hij geen colleges hoefde te geven. Zijn aanwezigheid was hen genoeg.
Einstein van de zestiende eeuw
Met resultaat zou later blijken. Vanuit heel Europa stroomden geleerden en studenten naar Leiden toe om aan de academie lessen te geven en te volgen. Alleen omdat Scaliger ook over het Rapenburg wandelde. De geleerde keerde nooit meer terug naar Frankrijk en overleed in Leiden. Hij werd met veel eerbetoon van de universiteit en de stad Leiden begraven in de Vrouwekerk. Heden ten dage zijn de grafsteen en het gedenkbord in de Pieterskerk te bezichtigen. Onlangs nog werd Scaliger de Einstein van de zestiende eeuw genoemd.
Lezing en tentoonstelling
De lezing wordt georganiseerd door het Scaliger Instituut van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Het instituut houdt de gedachte aan Scaliger levend door het faciliteren van onderzoek en onderwijs naar de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek van Leiden.
Naast de lezing is er ook een tentoonstelling rond Scaliger. Te zien zijn ondermeer de Oosterse boeken en handschriften die hij in zijn testament naliet aan de Leidse universiteitsbibliotheek. Verder is er een symposium in het najaar van 2009 met als titel ‘The man, the mastery and the myths: A two day conference on the legacy of Joseph Scaliger (1540-1609)’.
Anthony Grafton is naast professor in de geschiedenis aan de Princeton University ook eredoctor van de Universiteit Leiden.
Uit: Leidsch Dagblad, 25 november
