Schotse whiskey als symbool Griekse identiteit
Wie gevraagd wordt de Griekse volksaard te typeren, zal niet snel over whisky beginnen. Toch is de Schotse variant van het goedje een integraal onderdeel van de Griekse nationale identiteit. Hoe dat zo? Antropoloog Tryfon Bampilis, zelf Griek en whiskyliefhebber, besloot er een onderzoek naar te doen.
Flessen op iedere straathoek
‘Een ongelofelijk cultureel fenomeen’, noemt Bampilis het zelf. In 1969 dronk men in de archipel zo goed als geen whisky. In de jaren tachtig hoorde Griekenland ineens tot de vijf landen wereldwijd waar de meeste whisky per hoofd van de bevolking werd gedronken. En die groei heeft zich alleen maar doorgezet. ‘Nu kom je de drank in iedere bar of nachtclub tegen’, zegt hij. ‘De flessen zijn letterlijk op iedere straathoek te krijgen. Wat is er in die tijd gebeurd? Het heeft te maken met de grote rol die Groot-Brittannië heeft gespeeld in de ontwikkeling van het Grieks bewustzijn. Aan de hand van Engeland is Griekenland onafhankelijk geworden.’
Niet exotisch
Bampilis vond het opvallend dat de meeste studies naar drank in Griekenland over ouzo of raki gingen. Dat strookte niet met het beeld dat hij om zich heen zag: het grote whiskygebruik onder consumenten en de aanwezigheid in marketing en reclame. ‘Antropologisch onderzoeken worden vaak door buitenlanders gedaan en die zoeken naar meer exotische onderwerpen’, verklaart hij het gebrek aan academische aandacht. Om de sociale aspecten van whisky in kaart te brengen, volgde hij verschillende sporen, die van film, reclame en gebruikers. Hoewel whisky toen nauwelijks werd gedronken, werd de drank wel al als symbool van moderniteit en status neergezet.
Popmuziek
Maar hij keek ook hoe consumenten zelf whisky inzetten om een bepaalde levensstijl te cultiveren. Daarvoor lokaliseerde hij de drank in een urbane context, het nachtleven van Athene, en in een meer agrarische setting, op het minder bekende eiland Skyros. Bampilis: ‘Ik kom zelf uit Athene. In speciale uitgaansgelegen waar Griekse livemuziek wordt gespeeld, drinkt tachtig procent van de bezoekers Scotch. Zowel mannen als vrouwen. Whisky wordt er geassocieerd met popmuziek, entertainment en jongerencultuur.’
Nationale identiteit
Zowel in Athene als op Skyros strookte het whiskygebruik niet altijd met het beeld dat reclame van de drank creëerde. ‘Van alle dranken die in Griekenland gedronken worden, heeft whisky het grootste reclamebudget’, zegt Bampilis. ‘Het is opvallend dat in advertenties wordt gespeeld met het idee van whisky als nationaal product. Nationale symbolen als het Olympisch stadion worden samen afgedrukt met Schotse sneeuwhoenders. Het gekke is dat whisky op die manier steeds ‘Griekser’ wordt, terwijl ouzo een haast Europese drank van toeristen is geworden.’
